Cadı, kral kedi Karbonel, konuşan hayvanlar bir yanda; ergenlikteki fiziki değişim, çocukluktan yavaş yavaş çıkma, ciddi haller takınma, dağınık saçlardan at kuyruğuna, rahat giysilerden formel giysilere geçiş öte yanda, uzlaşmaya çalışan çocuk ve yetişkin dünyalarıdır adeta.

Yazar: Adnan Saracoğlu

1950’lerde fantastik edebiyat epik süvarilerine kavuşmuştu. Masallarla dile gelen hayaller, yeni bir adres belirlemişti. Siyasal eleştiriler, insanlığın yılgınlığından ve umudundan dem vuran izlekler bu koridoru çok sık ziyaret edecekti. Çocuğu teğet geçip gözlerini yetişkin albenisine diken cins örneklerin yanı sıra, yetişkin de neymiş ne varsa çocukta var deyip onun gözüne girmeye çalışan başyapıtları artık bu “kanalda” izleyecektik.

Ellilerdeki ateş henüz sönmemişken, erkeklere; “hele çekilin o yana” postası koyup kral kedi Karbonel’i sakin sakin mırıldanmaya başlar Barbara Sleigh. Ele avuca gelmez, formüle edilemez kedilerin dünyasıyla çocukların dünyasını, iki kere ikinin dört ettiği sıkıcı dünya ile sandalyelerin ulaşım sektörüne el attığı büyülü dünyayı zarif düğümlerle birbirine bağlar saygıdeğer Sleigh. Britanya geleneğindeki aristokrasiyi hafifçe eleştirip kuvvetlice savunduğunu iddia edebileceğimiz yaklaşım içerisindedir. Daha doğru ifade edersek, bugün iyice içine gömüldüğümüz aristokrasi karşıtlığı ve demokrasi pohpohlamasından eser yoktur onun satırlarında. Kral kedi Karbonel ve diğer kedi krallar, kraliçeler nezdinde, iyi yönetim-kötü yönetim, mutlu halk-mutsuz halk ayrımları yapar. Bir yandan da insan olsun kedi olsun, yönetici kişisinin bünyesindeki zehirli tutkunun nelere sebep olacağını gösterir zaten hep akıllı olan çocuklara ve bazen akıllı olmayı başaran yetişkinlere.

Üç ciltten oluşan Karbonel dizisinin Rosemary ile Karbonel’in henüz tanıştığı ilk cildi ve dilimize çevrilmesini beklediğimiz son cildi değil de her şeyin ortasında duran ikinci cildi var satırlarımın güdümünde.

İlk maceraya atıf yaparcasına konuşan lise çağındaki iki yakın arkadaş Rosemary ve John ile açılıyor ikinci cilt. Hayal miydi, gerçek miydi; yaşadık mı, yaşamadık mı… diye yokluyorlar kendilerini. Narnia Günlükleri’nde de ciltler ve maceralar arası bağ kurmak için karakterlerin kendi aralarında “numaradan” konuşmalarına alışığız. “Biz konuşalım da okur hamlığından silkinsin, zihnini tazelesin” misali.

Cadı, kral kedi Karbonel, konuşan hayvanlar bir yanda; ergenlikteki fiziki değişim, çocukluktan yavaş yavaş çıkma, ciddi haller takınma, dağınık saçlardan at kuyruğuna, rahat giysilerden formel giysilere geçiş öte yanda, uzlaşmaya çalışan çocuk ve yetişkin dünyalarıdır adeta.

Karbonel çocuklara yeniden görünür, çocuklar henüz sihre, büyüye uyarlanmadıkları için, akıl yoklamasıyla, deneme-yanılma ile atarlar ilk adımlarını. Bayan Tılsım’a ulaşmaları ve bir miktar iksir depolamaları sonrasında “duyan” insanlar olurlar. Neresinden baksam kitabın en güçlü ve en anlamlı kelimesinin bu olduğunu gördüm. Duyan, varlığı duyan, perdenin ardındakileri duyan, kedileri, kuşları, tırtılları, cümle mahlukatı duyan. Kitaptaki diğer canlılar da samimi hürmetle karşılıyorlar bu hallerini; “Duyan insanlar demek” tamam o zaman.

Kedi krallar, krallar kralının başkanlığındaki toplantıya katılmak üzere yola çıkacaklar. Geride kalanlara göz kulak olmak, dönecek dolapları engellemek Rosemary ve John’a bahşediliyor Haşmetmeap Karbonel tarafından. Bu mini kurgu bile yeter herhalde aristokrasinin kıymetli ve dünyanın hayrına bir yapı olduğu vurgusunu anlamamıza. Başıboş değil dünya, kadim yöneticiler iş başında!

Şöyle fantastik, böyle fantastik derken, kurgunun omurgasının, epeyce ve can sıkacak derecede gerçekçi imar sorunları, bina-inşaat uğraşları olduğunu izin verin söyleyeyim. Şu anda bizim bile başımızı ağrıtan çarpık yapılaşmayı, kedi krallıklarını altüst edecek, yönetim dengesini bozacak felaket olarak gösterir yazar. Söğütbahçe ve Süpürgekapı ayrı gelenekleri, ayrı yöneticileri, ayrı yaşam tarzları olan iki krallık iken, insanların o “büyüüüüüük” akıllarından yumurtladıkları şerit yapılaşma sayesinde mecburen birleşecek. Birleşirken toplantıda olan kralların arkada bıraktıkları boşluktan faydalanan Süpürgekapı kraliçesi Grisana, Söğütbahçe’yi işgal edip hepsinin kraliçesi olacak. Ama sorsanız derdi iktidar değil, hepsini oğlu Duman için yapıyor. Ah şu envai çeşit kulp takılan hükmetme hırsı, mülk tutkusu, iktidar saplantısı…

Cadılar, büyüler, kirli ittifaklar var ama kitabın en kötüsü Grisana bile öldürmekten söz etmiyor, vahşeti öteliyor, yumuşak ve etkili istila üzerine kuruyor planlarını. Müttefiği Bayan Tılsım deseniz, bırakın acımasız ve sinsi cadı olmayı, emekliye ayrıldı ayrılacak aksi bir ihtiyar hepi topu. Ya yetiştirmeye çalıştığı çırağı Bayan Dibdin? Sakarlığına ışıl ışıl gözlerle bakar, bağrınıza basarsınız. Çocuklar Rosemary ve John çatkapı dalıyorlar Bayan Tılsım’ın evine, eline attıklarında buluyorlar sihirli malzemeleri, soru sorduklarında alıyorlar gereken cevabı. Bu ne saf ne temiz cadılık Bayan Tılsım, verin elinizi öpelim!

Britanya ve tarih! Demiştim, diyorum, hep diyeceğim. Hayran bırakacak doğallıktaki tarih bilinci, her şeyi sarıp sarmalıyor adeta. Kitabın atmosferi hükmündeki aristokrasi, meydan savaşlarını andıran Söğütbahçe-Süpürgekapı kedileri savaşı, Land of Hope and Glory, Jerusalem ve God save the queen marşları, muhtemelen pazar vaazlarında öğrenilmiş Saba Melikesi ve Kral Süleyman hikâyesi, I.Elizabeth’in Tilbury’de askerlere hitabı… bunlar sadece geçerken öylesine uğranılan yerler, başka türlüsünü varın siz düşünün!

Mütevazı ve samimi yaşam biçimini, müreffeh halkı temsil eden küçük idari birimlerin, tektipleştirici ve tüketip posasını kenara atıcı inşaat birlikleriyle mücadelesini kimin kazandığını tahmin etmek zor değil. Bayan Tılsım’ın akıbetini ve çocukların büyük fedakârlığını tahmin etmeye yeltenmeden kitabın umut pekiştiren dünyasına davet ediyorum sizi. Barbara Sleigh’in türlü çiçeklerle -her biri kitapta var- sizi karşılayacağından şüpheniz olmasın.

 

2019-05-16T05:18:21+03:00Nisan 8th, 2019|Bilmek Vaktidir, Çocuk Edebiyatı, Satranç Dersleri|
Bülten Üyeliği
Yayınlardan haberdar olmak için mail adresinizi giriniz.
Gizlilik haklarınıza saygı duyuyoruz.
Bu İnternet Sitesi çerezler ve üçüncü parti uygulamalar kullanır. Tamam