Mehmet Nuri Yardım

Edebiyatımızın, Mesaisini Meçhul Meşhurlara Teksif Etmiş Vefalı Yüzü

Edebiyat tarihimizde “vefa” kavramının içini tam anlamıyla dolduran çalışmalarıyla tanıdığımız, kendisinin ifadesiyle “mesaisini meçhul meşhurlara teksif etmiş”, gazeteci- yazar, şimdilerde güzide bir yayınevinin genel yayın yönetmeni Mehmet Nuri Yardım’la hem yaptığı çalışmalar hem edebiyatımızın geçmişini ve geleceğini konuştuk.

Mehmet Nuri Yardım, gazeteciliğe başladığı 1979 yılından beri üretmeye, üretmeye ve üretmeye devam ediyor. Gençler hedef kitlesi. Geleceğin inşasının, gençlerin inşasında gizli olduğuna inanan Mehmet Nuri yardım, birçok toplantılar, sempozyumlar ve seminerlerle gözbebeği gençlerin hem ellerinden hem yüreklerinden tutma gayret içinde, gerek çeşitli vakıf ve derneklerin çatısı altında gerek şahsi çabalarıyla çalışmalarına devam ediyor.

 

*Mehmet Bey 23 yıllık gazetecilik hayatından sonra zaten uzak olmadığınız edebiyat alanında birçok değerli eser verdiniz. Bu bağlamda Mehmet Nuri Yardım’ın edebiyat dünyasındaki misyonu nedir desek, bu misyonu nasıl tanımlarsınız?

-Doğrusu ben misyondan ziyade yaptıklarımı bir görev şuuru, bir vazife olarak telakki ediyorum. Yani edebiyatla insanlığa, kendi topraklarımıza, memleketimize hizmet edilebilir diye düşünüyorum. Bütün çalışmalarımı bu düşünceyle gerçekleştirmeye çalıştım. Tabii ki ilk olarak kitaplar var. Daha seksenli yıllarda yazmaya başlamıştım. Önce makaleler, denemeler, hikâyeler yazdım. Onlarla başladık, gazetelerde ilk önce onlar çıkmaya başladı. Sonra 1980 yılında Edebiyat Fakültesi’ni kazanıp da üniversiteye dahil olduğumuzda, çok kıymetli hocalarımız oldu. Bunlar dünya çapında değerli alimlerdi. Mesela Mehmet Kaplan, Muharrem Ergin, Abdülkadir Karahan, Faruk Murtaç, Ali Alparslan, Mehmed Çavuşoğlu hocalarımızdan ders almak nasip oldu. Bu çapta 30 civarında kıymetli hocalarımız oldu. Onlardan feyz almaya çalıştık, çok istifade ettik, bize yol yordam gösterdiler. Benim ilk kitabım üniversite yıllarındayken son sınıfa geçtiğimde hazırdı. Adı da Edebiyatçılarımızın Çocukluk Hatıraları. Genelde okullarda ve edebiyat çevrelerinde bilinen ve okunan bir kitap. Özellikle edebiyat öğretmenleri tavsiye ediyorlar. Milli Eğitim Bakanlığı tavsiye etti. Bu kitapta yazarlarımızın çocukluk hatıralarını yazdım. Böyle bir çalışmaya ihtiyaç olduğunu gördüm. Reşat Nuri Güntekin gibi, Ziya Paşa gibi, Necip Fazıl gibi, Peyami Safa gibi birçok kıymetli şair ve edibin çocukluk anıları böylece bir araya gelmiş oldu. Tabii bunlar çocukların da büyüklerin de hoşuna gidecek metinlerdi. Bazılarını Osmanlı Türkçesi aslından sadeleştirerek günümüze kazandırdım. Daha sade olanları olduğu gibi yayınladım. Ve kitap çalışmalarımıza böylece başlamış olduk. Bununla beraber başka sahalara da girmeye çalıştık; araştırma-inceleme dalında bazı kitaplarımız oldu. Romanla alakalı, şiire dair çalışmalar yaptık. Kendim roman yazmadım ama roman üzerine düşündüm. Romancılarla şairlerle konuşmalar yaptım.

*Çalışmalarınız arasında mizaha da geniş yer verdiniz değil mi?

-Evet çalıştığım kitaplar arasında bilhassa benim önem verdiğim bir alan da mizahtı. Mizah konusunda bir ihtiyaç olduğunu hissettim. Aslında biz, millet olarak müspet düşünen, iyilik sever, sağduyulu ve ümitvar bir milletiz ama bu hakikat hayatımıza pek yansımıyordu. İnsanlar biraz asabileşmişti, 2000 li yıllardan bahsediyorum. Son dönemlerde daha da arttı tabii. Durumdan vazife çıkardım. Ve Edebiyatımızın Güleryüzü kitabını hazırlamaya başladım. Ahmet Yesevi Hazretleri’nden günümüze kadar yüzlerce şair ve yazarımızın nüktelerini bir araya getirdim. Bu kolay bir çalışma değildi gerçekten. Çünkü geniş bir araştırma ve kütüphane çalışması gerektiriyordu. Ortaya çıkan çalışma beğenildi hatta mizah alanında büyük bir boşluğu doldurduğu söylendi. O kadar ki, peşinden Tarihimizin Güleryüzü geldi. Ardından üçüncü kitap geldi: Mizahın İzahı. Bu kitaplar birbirini tamamlayan bir üçleme oldu. Buralarda devlet adamları var, hattatlar var, şairler var, komutanlar var kısacası toplumun her kesiminden meşhur diyebileceğimiz, tanınan bilinen bazı şahsiyetlerin seçme nükteleri var. Bilhassa Mehmed Âkif gibi, Necip Fazıl gibi, Süleyman Nazif gibi, Neyzen Tevfik gibi, Osman Yüksel Serdengeçti gibi nüktedanlıklarıyla ünlü şahsiyetlerin hikmet dolu nükteleri. Kitapta bunları alfabetik hâle getirdim. İstedim ki, insanlar kitapta aradığını kolaylıkla bulabilsin diye. Bu kitaplar, kanaatimce edebiyatımızdaki mizah alanındaki bir boşluğu doldurdu. Daha doğrusu ben böyle bir gayretin içinde oldum. Şunu da gördüm ki, bu kitaplar yayınlandıktan sonra başka benzer kitaplarda çıkmaya başladı. Demek ki eskilerin tabiriyle mübrem yani zaruri bir ihtiyaç varmış. Önemli olan faydalı kitapların gün ışığına çıkması, topluma kazandırılması, insanların daha fazla kitap okumasıdır. Birçok kişi bu konuda dönüşler yaptı bana. Bir edebiyat öğretmenimiz bana, “Ben edebiyat derslerine girerdim, vezinleri öğretirdim. Çocuklar sınıfta sıkılırdı. Ama şimdi Edebiyatımızın Güleryüzü ya da diğer kitaplarınızdaki nükteleri seçerek sınıfa giriyorum. Onları anlatıyorum. Çocukları hazırlıyorum âdeta, sonra büyük bir keyifle dersi işliyoruz.” dedi. Hatta 30-40 yaşlarında bir gazeteci arkadaşımız aynen şunu söyledi: “Hocam, ben bir itirafta bulunayım. Hayatım boyunca bir kitabı baştan sona okumamıştım. Ama Edebiyatımızın Güleryüzü ile şeytanın bacağını kırdım, kitabı sonuna kadar okudum.” dedi. Üstelik kitabın ilk baskısı 600 sayfa kadardı. Sonradan biraz daha inceltme ihtiyacı hissettik.

*Galiba basında en çok kültür sanat röportajı yapanlar arasındasınız?

-Doğrusu gazetecilik hayatımda kültür sanat alanını ve röportajları ben seçtim. Yaptığım işler içerisinde röportajlar önemli bir yer işgal etti. Şöyle ki: Gazetecilik yaptığınız dönem içerisinde pek çok kişiyle görüşüyorsunuz: hattatlar, ressamlar şairler, akademisyenler, tiyatro-sinema ustaları vs. Hepsiyle röportajlar yapıyorsunuz ve bunlar gazete sayfalarında kalıp unutuluyor. Ben bunların en azından bir kısmını kurtarayım dedim. İşte Romancılar Konuşuyor böylece ortaya çıktı. Şiirimizden Portreler yine röportajlardan oluşuyor. Şiirimizden Portreler’de sadece şairler, diğerinde sadece romancılar var. Dersimiz Edebiyat’ta daha çok akademisyenler var. Son olarak dördüncü röportaj kitabı da Bâbıâli’de Hayat adıyla yayınlandı. Orada da Bâbıâli’de hizmet etmiş, eser vermiş, gazetecilik yapmış olan büyüklerimizle yaptığım konuşmaları bir araya getirdim. Aralarında Vehip Sinan, Vecdi Bürün, Ahmet Kabaklı gibi pek çok değerli şahsiyet var.

*Vefa duygusunun kitaplarınızda öne çıktığını görüyoruz…

-Evet o konuya da girelim. Meselâ kitaplarımda biraz vefa duygusunu ön plana çıkarmaya çalıştım çünkü biz toplum olarak çabuk unutuyoruz, unutmayı seviyoruz, değerlerimizi nisyana terk ediyoruz. Hâlbuki bizi bugüne getiren, dünden bugüne taşıyan çok büyük sanatkarlarımız, âlimlerimiz, hattatlarımız, ediplerimiz, romancılarımız var. Bugün genç nesil onları tanımıyor. Şiir yazan bir genç Asaf Halet Çelebi’den habersiz olamaz, Ziya Osman Saba’dan uzak duramaz. Roman yazan bir genç Safiye Erol’un adını duymamışsa buna esef edilir. Bahattin Özkişi kimdir, bilmiyorsa üzülmek gerek. Bunlar doğru şeyler değil. Yani yeni nesiller eskileri daha doğrusu eskimezleri tanımalı, okumalı, onları sevmeli, onlardan istifade etmeli ve icabında onları aşmak için yeni eserler ortaya koyabilmeli. Onları aşabilmek için onları tanımaları gerekir. Hani bilirsiniz çıraklık, kalfalık ve ustalık vardır zenaatta da sanatta da. Önce onlar çırak olunmalı, sonra kalfalığa yükselmeli, ardından ustalığa erişilmeli.

*İlesam (İlim Edebiyat Eserleri Meslek Birliği), TYB (Türkiye Yazarlar Birliği), TGC (Türkiye Gazeteciler Cemiyeti), İSEDER (İstanbul Edebiyat Derneği), Edebiyat Sanat ve Kültür Araştırmaları Derneği (ESKADER) gibi çeşitli vakıf ve derneklerin kuruculuklarını veya başkanlıklarını yaptığınızı biliyoruz. Edebiyat dünyası için dernek ve vakıfların yeri ve önemi hakkında neler söylersiniz?

-Biraz da hep bu mahallede olduğumuz için bir vakıf, bir dernek kurulunca davet ediyorlar. Katılıyorum. ESKADER’in kurucu başkanlığını yaptım ama bir süre sonra başkalarına devrettim. Onlar sürdürüyorlar. Toplumların kültür, ilim ve irfan hayatında vakıfların, derneklerin ve cemiyetlerin kanaatimce büyük bir rolü vardır. Bunlara biliyorsunuz genel anlamda sivil toplum kuruluşları (STK) denilir. Aslında hepsinin de amacı gençlere ilgi göstermek onları sahiplenmek ve topluma edebiyatı, sanatı, kültürü sevdirmek, medeniyetimizi esas almak. Geçmişte yaşadığımız o büyük medeniyetin bir bakıma gücünü bugüne taşımak… Kanaatimce tüm vakıfların ve derneklerin amacı bu olmalıdır. Dolayısıyla pek çok vakıf ve dernekte bulundum; çoğunda sadece üye olarak bulundum, bir kısmında yönetici oldum, Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi gibi. Tabii önemli olan, Allah için vatan için millet için yapılan hizmetlerin ucundan tutabilmek. Hiç kimse sahip çıkmazsa bu hizmetler gerçekleşmez. O dernekler ayağa kalkamaz. Ve o cemiyetler hizmet edemez. Onun için bence herkesin yapabileceği kadar katkıda bulunması gerekiyor. Sonuç itibariyle onlar ticari kaygılardan uzak, tamamen bu milletin kıymetlerine değerlerine hizmet etmek amacıyla kuruluyor. Öyleyse kimin elinden ne geliyorsa bence yapmalı, onlara yardımcı olmalı. Şu anda bizzat fiili olarak ESKADER’deki bazı çalışmalara fikren katkıda bulunuyorum, danışıldığında yardımcı oluyorum.

*Yeni Dünya Vakfı’nda da bazı çalışmalarınızı görüyoruz: Toplantı ve kurs gibi…Biraz da bunlardan bahseder misiniz?

-Evet Yeni Dünya Vakfı’nda toplantılar düzenliyorum. Bâbıâli Enderun Sohbetleri, bu sene on birinci senesine giriyor. Ve yine Yeni Dünya Vakfı ile Birlik Vakfı’nda “Yazı Editörlük ve Medya” kursları veriyorum. Bu kurslarda yaklaşık 40 ayrı türde dersler işliyoruz. Bu dersler; makale yazmak, röportaj yapmak, çocuk edebiyatı, hikâye, hatıra, mektup, gezi, şiir gibi kısacası bütün edebiyat ve gazeteciliğin muhtelif türleri… Köşe yazarlığı nasıl olunur, köşe yazısı nasıl yazılır? Haber nasıl yazılır? Ayrıca araştırma, inceleme gibi gazeteciliğin ve edebiyatın belli başlı türlerini de işliyoruz, kurslarımız üç ay sürüyor. Bu üç ay sonunda da belge veriyoruz. Ama ben bunlara başından beri “Yazar Okulu” ismini vermek istemedim. Çünkü “Yazar Okulu” bence çok iddialı, haksız ve yanlış bir isimlendirmedir. Yazar Okulu dediğinizde, sanki insanlara “Gelin buraya, üç ay (on iki hafta) devam edin, yazar olup çıkacaksınız.” gibi yanlış bir algı oluşturuluyor. Böyle bir şey yok. Öğrencilerimize kursa başlarken hep şunu söylüyorum: “Yazar olmak bir kısmet işidir, bir nasip işidir. Varsa kaderinizde, olursunuz ama bu kursu bitirir bitirmez hemen yazar olacaksınız diye bir taahhütte hiç bulunmuyoruz ve hiç kimseye bu anlamda bir vaadde bulunmuyoruz. Ama doğru yazı nasıl yazılır, dergilerde, gazetelerde yazılar nasıl neşredilir, bu konuda size yardımcı olmaya çalışacağız.” Allah’a şükür biz o iddiayı taşımadık ama kursumuza devam eden 60’ın üzerinde öğrencimiz kitap sahibi oldu. Gençlerimizin bir kısmı dergi çıkardı. Bir kısmı site kurdu. Bir bölümü radyolarda çalışmaya başladı, program yapıyor. Bir kısmı gazetelerde çalışmaya başladı. Bir kısmı edebiyat dergilerinde ürünlerini yayınlatıyor. Bir kısmı da bu kursu ders olarak, hocalık yaparak vermeye başladı. Yani öğrencilikten hocalığa geçtiler. Tabi bu gelişme, beni çok mutlu etti. Demek ki o emekler boşa gitmiyor. Edirne’de de bu kursu düzenledik. Pendik’te edebiyat öğretmenlerine bu kursu verdik. Fatih’te, Çemberlitaş’ta, Sultanahmet’te, Üsküdar’da, Edirnekapı’da, çok yerde bu kursumuz verildi Allah’a şükür. Bu da Cenab-ı Allah’ın bir lütfu. İnşallah bu gençler bu öğrenciler ileride bizi geçecekler, daha güzel eserler ortaya koyacaklar.

*Eserlerinize baktığımızda Aşina Çehreler (2007), Unutulmayan Edebiyatçılar (2004), Edebiyatımızda Hüzün (2009), Şiirimizden Portreler (2001), Refik Halit Karay (2002), Sait Faik Abasıyanık (2002), Safiye Erol (2003), Kalem Efendileri (2015) gibi edebiyat tarihimizin birçok isminin hatırlanması ve tanınması için yazılmış eserler görüyoruz. Bu çalışmalarınızın gayesi nedir? Bu husus, neden bu kadar önemli?

Bizim çok zengin bir kültürümüz, çok bereketli bir edebiyatımız ve hakikaten muhteşem bir medeniyetimiz var. Ama biz toplum alarak zannediyorum henüz bunun tam farkında değiliz. Bu yüzden insanlar karamsar, bu yüzden gençler ümitsiz; “Yapamam, edemem” diyorlar. Şayet o gencimiz de 21 yaşında İstanbul’u fethedip bir çağ açıp, bir çağ kapatan Fatih Sultan Mehmed Han’ı tanısa, onu örnek alsa 21 yaşında Nobel ödülü bile alabilir, büyük bir keşfe imza atabilir. Adını her yerde duyurabilir. Yeter ki azimle, inançla, gayretle çalışsın çabalasın ve “Ben de yapabilirim.” desin. Bu bence çok önemli. Kendine güvenemeyen bazı gençlerimizin kendilerine güven duymalarını sağlamalıyız. Ayakları sağlam yere basmalı; bunu sağlamak biz büyüklere düşüyor. Biz büyükler yani anneler, babalar, öğretmenler, hocalar, amcalar kısacası yetişkinler olarak onlara o güveni vermezsek, zaten toplumda gördükleri gibi bir hayal kırıklığı içinde yaşayıp gidecekler ve kendilerini ifade edemeyeceklerdir. Daha da ötesi artık “Türkiye’de bir şey olmaz ben Avrupa’ya, Batı’ya gideyim.” demeye başlayacaklar. Burada bir şey olamayan, orada da hiçbir şey olamaz. Sonuç itibarıyla zaten 3. Dünya ülkeleri oraya gidiyor. Biz bir üçüncü dünya ülkesi değiliz Allah’a şükür.

*Bu kendine güven nasıl sağlanacaktır?

-Çalışma nedir? Önce kendimizi yetiştirmek, geliştirmek, okumak. Bence işin temeli budur. Yani bir insanın mesleği ne olursa olsun mühendis olabilir, doktor olabilir, öğretmen olabilir, gazeteci olabilir farklı bir mesleği seçebilir ama mutlaka okumak mecburiyetindedir. Okumak bize çok şey katacaktır. Öncelikle kendimize güvenimiz artacak. Sonra çalışma azmimiz ziyadeleşecek. Boş oturmayacağız “Ben de bir şeyler üreteyim.” diyeceğiz. Edebiyatımızda bir Ahmet Mithat Efendi var; ‘Hace-i Evvel’ deriz ona, yani ‘ilk hoca’. Çok büyük, çok kıymetli bir yazarımız. Bir saniyesini bile boşa geçirmiyor. Kitap yazıyor, gazete çıkarıyor, dergi neşrediyor. Diyelim ki Batılılardan bazı filozoflar İslam’a çatıyor, onlara hemen cevap veriyor. Durumdan vazife çıkarıyor yani. Ticaret yapıyor, üretimde bulunuyor. Kısacası bütün ömrü hizmetle, çalışmakla, gayretle geçiyor. İşte o şuuru şimdiki nesillere, bilhassa gençlerimize aşılamamız gerekiyor. Yani yan gelip yatmak yok! Yan gelip yatanlar başaramaz, tarihte iz bırakamaz, kök salamaz. İşte doğrusu ben de bu düşüncelerle bu değerlerimizi bugünkü nesillere nasıl aktarabiliriz diye düşündüm, durumdan vazife çıkardım. Düşündüm ki, Osman Cemal Kaygılı diye bir İstanbul yazarımız var, kimse onu tanımıyor. Ama tanınması, okunması lazım, güzel bir üslubu var. Oturdum onun için toplantı yaptım, hakkında yazı yazdım. Abdülhak Şinasi Hisar; Boğaziçi’ni, İstanbul’u en iyi anlatan yazarlarımızdandır. Bana göre birincisi sınıf bir İstanbul edibidir. Onunla ilgili toplantılar yaptım, yazılar yazdım. Ziya Osman Saba çok iyi bir şair. Ama pek fazla tanınmıyor, üşenmedim, oturup onun için iki kitap yazdım. Üçüncüsünü hazırlıyorum. Safiye Erol, yine kıymetli bir romancı, Sâmiha Ayverdi’nin arkadaşı. Baktım ki esamesi okunmuyor ne üniversitelerde ne orda ne burada. Hakkında 15 civarında toplantı düzenledim, onlarca yazı kaleme aldım, bir biyografi kitabı yazdım. Radyolarda Ciğerdelen yazarı için programlar yaptım. Safiye Erol’un gün ışığına çıkmasını sağlamaya çalıştım naçizane olarak. Eserleri Kubbealtı Neşriyatı’ndan çıktı. Asıl hizmet odur elbette. Ama ben de onun tanınması için elimden geleni yapmaya çalıştım. Biraz da basında çevremiz olduğu için, dostlarımız bulunduğu için sağ olsunlar konuyla ilgili haberleri yayınladılar, röportajlar yaptırdılar. Ve Bâbıâli Sohbetleri’nde böyle unutulmuş, kenarda kalmış, bugün tanınmayan, bilinmeyen, okunmayan yazarlarımızı keşfetmeye çalıştım. Bunlar arasında gerçekten çok önemli isimler vardı. Bahaeddin Özkişi, Özkan Yalçın gibi, musikide Kemal Batanay gibi, hüsn-ü hatta Hattat Hamit Aytaç gibi. Kısacası kültürün ve sanatın herhangi bir dalında eser vermiş, iz bırakmış, hizmet etmiş insanları bizim tanımaya ihtiyacımız var diye düşündüm. Mesela İhtifalci Ziya. Neredeyse çok az kişinin dışında hiç kimse onu tanımıyordu, hatta mezar yeri bile bilinmiyordu. Rahmetli Semavi Eyice’yle görüştüm. Bana telefonla mezar yerini tarif etti, gittik. Eyüpsultan’da bulduk, fotoğrafını çektik, toplantımızı yaptık. İhtifalci Ziya adında bir değerimiz olduğunu keşfettik. Tabii ben bunları söylerken haşa bütün bunları ben tek başıma keşfettim anlamında demiyorum, asla. Ama en azından ucundan tuttum. Değerli arkadaşlarım katkıda bulundular. Toplantıları onlarla birlikte yaptık. Böylelikle hatırlanan bu yazarların kitapları yayınlanmaya başladı. Bu da beni çok sevindirdi. Yayıncılar da keşfettiler ediblerimizi, sanatkârlarımızı. Unutulmuş değerlerimiz, o yitik kıymetler bir anda toplumun gündemine gelmeye başladı. Hatırlandılar ve yeni nesillerle buluşturulmaya başladılar. Bu bana göre muazzam bir kazançtı. Yani kendi değerlerimizi âdeta yeniden keşfetmeye, yeniden onları kazanmaya başladık. Bugüne kadar Allah’a şükür Ali Emiri Efendi Kültür Merkezi’nde gerek ESKADER olarak gerek benim kendi şahsi toplantılarımla Bâbıâli Sohbetleri’nde gerek diğer vakıflarda, derneklerde yüzlerce toplantı yaptık. Dediğim gibi ağırlıklı olarak böyle medyatik, popüler, gündemde olan, zaten herkesin tanıdığı, bildiği isimleri konuşmadık, onları ele almadık. Tam aksine nisyana terkedilmiş isimleri unutulmuş şahsiyetleri konuştuk. İlgi ve katılım çok iyi oldu, hâlâ da öyle. Meselâ Ali Fuad Başgil, Nurettin Topçu, Nihad Sâmi Banarlı. Necip Fazıl, Sezai Karakoç, Cahit Zarifoğlu gibi isimler zaten gündemde. Ama Erdem Beyazıt o kadar gündeme gelemiyor. Nuri Pakdil uzun bir aradan sonra yeniden edebiyat gündemine girdi. Kısacası bizim harcayacak tek bir değerimiz yok. Bence bu hizmetler devam ettirilmeli. Bizden sonraki nesiller, bu çalışmaları sürdürmeli. Ve hatta daha iyisini yapmalı. Biz amatörce elimizden geldiği kadar çabaladık, çabalıyoruz ama gençler çok daha güzel çalışmalara imza atabilir. O yüzden Yeni Dünya Vakfı gibi gençlerin ağırlıkta olduğu vakıflardan ben çok ümitvarım. İnşallah bizim eksiğimizi onlar kapatacaklar, kusurlarımızı örtecekler ve değerlerimizi ortaya çıkaracaklar.

 *Kitapların yanı sıra yaşayan veya vefat eden değerli şair, yazar ve sanatkarlarımızla ilgili programlar, paneller yaptınız. Hâlihazırda yeni projeleriniz var mı?

-Evet aslında iyi ki bunu sordunuz. Bu kadar isimden söz ettim. Bu kadar şairden, yazardan, sanatkardan ebru sanatkarından bahsettim. Mesela bir Süheyl Ünver, bir Ekrem Hakkı Ayverdi, bir Ali Emiri Efendi, bir İsmail Saib Sencer… Bunların hepsi dev isimler. İbnülemin Mahmut Kemal, Ahmet Kabaklı, Erol Güngör, Necmettin Halil Onan gibi birçok şahsiyet var, hepsi de bizim asıl değerlerimiz. Peki sadece bunlar mı hayır, bunların dışında daha keşfedilmeyi bekleyen birçok isim var. Kitapları basılmalı, haklarında toplantılar yapılmalı hatta adlarına yarışmalar düzenlenmelidir. Çünkü bu şekilde onları unutulmaktan kurtarabiliriz, üstlerine örtülen kalın örtüyü kaldırabiliriz. Çünkü bizim böyle değerleri tanıdığımızda, onların yolunu gördüğümüzde kendimize olan güvenimiz daha çok artıyor. Mesela bir Mahir İz. Sadece Mahir İz’in hayatı bile bana göre muazam bir efsanedir. Mahir İz’in hayatından filmler yapılabilir. Adına yarışmalar düzenlenebilir. Hakkında sempozyumlar tertip edilebilir. Düşününüz o kadar diğergam bir insan ki, milletini çok seven kutlu bir şahsiyet ki, her ay aldığı maaşın zekâtını çıkarıyor. Normal zekâtın dışında bir de maaşının kırkta birini zekât olarak çıkarıp talebelere ve ihtiyacı olanlara veriyor. Nurettin Topçu hocamız, Fatih İmam Hatip Okulu’nda hocalık yapmış ama maaş almamış. Sorduklarında da “Zaten bu hoca olarak benim görevimdir, bu bilgileri ben memleket evladına vermem lazım, bunları yetiştirmem gerek, bunun için para mı alacağım?” diyerek maaş almayı reddetmiş. Nurettin Topçu, Mahiz İz, Ali Fuad Başgil, Osman Yüksel Serdengeçti. İnanın sayıları o kadar fazla ki bunların, ömür boyu bu ahlak ve fazilet âbideleri hakkında çalışma yapsak bitiremeyiz. Onun için ne olur gençlerimize bunları duyuralım. Geçenlerde bir üniversiteye davet edildim, bu arada yüze yakın büyüğümüzün fotoğraflarını seçtim, konuşmamda göstereyim, gençler tanısınlar diye… İnanın gençlerimiz hem de şuurlu zannettiğimiz o gençlerimiz, gösterdiğim 100 fotoğraftan 99’unu tanımadılar. Sadece bir Cahit Zarifoğlu’nu tanıyabildiler. O da TRT’de “Yedi Güzel Adam” dizisi yapıldığı için. Maalesef tamamen medyatik, ekranda gördüğünü tanıyan bir genç nesil var artık karşımızda. Bu hâl, bize yakışmıyor, bu cehalet duvarını derhâl aşmamız lazım. Gençlerimiz sadece televizyonda gösterilen kahramanlarımızı değil, tanınmayan bilinmeyen değerlerimizi de keşfetmeli, onlar gibi şiirler yazmalı, onlar gibi romanlar kaleme almalı, onlar gibi tefekküre dalmalı. Bununla ilgili olarak medyaya çok görev düşüyor. Hem yazılı basına hem görüntülü medyaya hem de internet medyasına çok büyük vazifeler düşüyor. İnterneti de bu alanda kullanmak lazım. Ben mesela sosyal medyayı kullanıyorum ama daha çok, kitap tanıtıyorum, büyüklerimizden söz ediyorum. Yapılan toplantıları hatırlatıyorum ki gençler gelip katılsınlar, sohbetlerden istifade etsinler. Mesela Ekrem Hakkı Ayverdi hakkında yapılan bir toplantıyı dinlesinler, Mimar Sinan hakkında düzenlenen programa iştirak etsinler, Çanakkale Şehitleri’ne dair tertip edilen toplantıda bulunsunlar. Ve tarihimizi sevsinler, tanısınlar, bilsinler istiyorum. Sosyal medya bu amaca hizmet edebilir. Ama tabii sosyal medyayı kullananlar da şuurlu olmalıdır. Yani kalkıp da ben kahvaltıyı şurada yaptım, efendim buraya gittim, Boğaz’da geziyorum, filan yerde tozuyorum, diye şahsi hayatını anlatırsa bunun hiç kimseye bir faydası olmaz. Ama diyelim ki, Mustafa Kutlu’nun güzel bir hikaye kitabı çıkmıştır, bunu paylaşırsa, onun sayesinde birçok kişi o kitaptan ve yazarından haberdar olur. Veyahut da bir vakıfta bir güzel toplantı yapılacaktır; Türkçeye dair, tarihimize dair… Bu şekilde internet âleminde değerlerimizi gündeme taşıyabiliriz. İnanın o zaman göreceksiniz ki bu kültürel şahlanış, bu kültürel diriliş bizi her manada yükseltecektir. Yani ekonomiye de olumlu tesiri olacaktır. Çünkü kendisine güvenen, azimli, inançlı, gayretli, çalışkan genç daha üretken olur. İş yerinde, fabrikasında daha iyi çalışır. Vatan sevgisi olur, gamsız olmaz, tembellik yapmaz. Dolayısıyla bizim sosyal medyayı, görüntülü ve yazılı medyayı da bu şekilde kullanmamız lazım. Varsa dostlarımız onları ikaz etmemiz lazım. Kardeşim tamam siyaset yapıyorsun ama televizyonda yedi gün yirmi dört saatin var. Haftada bir gün bir saatini kitap saati yap ya, yeni çıkan kitapları tanıt. Medya, edebiyatımızı daha sevilebilir bir hâle getirebilir. Naçizane benim hazırladığım üç mizah kitabı bile edebiyatımızı sevdirme adına hizmet etti diye düşünüyorum. Bir yönetmen alıp bunları ekrana taşıyabilir. Yani en nüktedan olanları seçerek, kısa skeçler hâlinde seyiriye sunabilir. Belki de ne çok izlenen programlardan biri olur. Mesela bazı mizah programları var. İyi güzel de ama hep onlar mı seyredilecek, biraz da kendi kültürümüzden bahseden, inancımızı seslendiren mizah programları yapılamaz mı? Bence yapılabilir.

*Mizah, dünya görüşünün ortaya konulmasını sağlayabilir mi?

-Elbette. Mizahla ideolojinizi, inançlarınızı, duygu ve düşüncelerinizi ifade edebilirsiniz. Yeter ki onu usturuplu bir şekilde, belden aşağı vurmadan, seviyeyi koruyarak anlatabilesiniz. Bizim edebiyatçılar nüktedan insanlardır ve hiçbir zaman da seviyeyi kaybetmemişlerdir. Üstad Necip Fazıl başta olmak üzere çoğunda var bu özellik. Yeter ki biz onların o yönünü de bilelim. Şiirlerini, romanlarını, hikâyelerini bildiğimiz gibi mizah vadisindeki ürünlerini de görebilirsek hakikaten çok güzel şeyler yapılabilir. Zekâ ürünü eserler ortaya konabilir. Filmler, belgeseller, skeçler yapılabilir. Tiyatroya da taşınabilir bu, sinemaya da televizyon ekranına da. Hatta oyunlar yapılabilir, internet oyunları. Mesela diyelim ki Neyzen Tevfik’e birisi şunu sormuş, o bir cevap vermiş hangisi olabilir; a şıkkı, b şıkkı, c şıkkı dersiniz onu bulup işaretlesin çocuk. Bazen mizah dergisi çıkaran gençlerimize bakıyorum, adı mizah dergisi ama mizah yok. Demek ki gençlerimiz mizahtan yoksun. O zaman kaynaklarımıza eğilecekler. Köklerimize bakacaklar, Eşrefi de Neyzen’i de Nef’i’yi de Osman Yüksel Serdengeçti’yi tanıyacaklar.

*Sizi gençlik için hep bir gayret içinde görmekteyiz. Genel olarak gençlerimizi hedefleyen yazı ve editörlük kursları, kültür sanat programları, atölyeler düzenliyorsunuz. Gençlerin edebiyatla hemhâl edilebilmelerinin yöntem ve gerekliliği hakkında neler söyleyebilirsiniz? Tavsiyeleriniz nelerdir?

-Yazı Editörlüğü ve Medya kursumuz var şükürler olsun on yıldan beri devam ediyor. Gençlerimizle ilgili genel bir kanaatimi söyleyeyim. Geçenlerde bir sempozyumda da bunu ifade ettim. Aynı şekilde duygularımı burada da dile getirmek isterim. Bazıları, gençlikten umudunu kesiyor. Ben de arada bir eleştiriyorum ama gençlikten umudumu hiç kesmiyorum. Tam aksine şu anda iyiler, daha da iyi olabilirler diye bir gayretin içindeyim. Şimdi 15 Temmuz’u yaşadık, büyük bir felaket, bir ihanet örgütü çıktı ve bizi vurdu. İnsanlarımızı vurdu, kadınımızı, kızımızı, çoluğumuzu çocuğumuzu vurdu. 15 Temmuz’dan önce de gençlerimiz vardı. Birçok insan “Bu gençler tamamen bilgisayara odaklandı, okumuyorlar, düşünmüyorlar, tembellik ediyorlar.” diyerek onları karalıyordu, eleştiriyorlardı. Ben onlara “Durum bundan ibaret değil, okuyan, düşünen, sorgulayan gençlerimiz de var.” demiştim. 15 Temmuz aslında beni de haklı çıkardı bu konuda. Şöyle ki; bir baktık ki meydanlara gençlerimiz indi. O umut kestiğimiz, beğenmediğimiz, burun kıvırdığımız gençlerimiz köprüye çıktılar, meydanlara indiler, hayatları pahasına o ihanet örgütüne karşı canlarını siper ettiler. Ve vatanı kurtardılar. Vatan kurtulduysa elbette kıymetli Cumhurbaşkanımız sayesinde olmuştur, ordumuz, askerimiz ve polisimiz el birliğiyle hareket etmiştir. Vatandaşlarımız da öyle. Ama bence en büyük pay gençlerindir. Gençler bu vatana sahip çıktı. Dolayısıyla madem ki bunu gördük, öyleyse bu gençlere daha çok hizmet etmeliyiz. Benim gözümde gençler mübarektir. Bizim çocuklarımızdır. Eksikleri olabilir, kusurları bulunabilir, hepimizin var. Zaten insanoğlu böyle biraz yaşlanmaya başlayınca hemen gençleri eleştirmeye başlıyor. Ben de yaşlanıyorum, ara sırada belki ufak tefek çapta, daha iyi olsunlar diye eleştiriler de getiriyorum ama… Meselâ çok kitap okusunlar, çok çalışsınlar diyorum. Ama bunu yaparken de gençlerle sıcak bir bağ kurmamız da gerekiyor. Sadece eleştirmek doğru değil. Sürekli eleştirirseniz agresif olursunuz ve onlar sizden kaçar, uzaklaşır. “Aman yine bize nasihat edecek, nutuk çekecek.” diyecekler. İcabında onlarla oturup satranç da oynayalım. Dizi seyredelim. Ben şimdi oturup küçük oğlumla bir diziyi seyrediyorum. Eski kaliteli bir dizi, aramızda konuşuyoruz, tartışıyoruz, yorum yapıyoruz film hakkında. Ve çocuk da ister istemez, “Babam da büsbütün ihtiyarlamış değil, benim gibi düşünceleri var.” diyerek bir dünya kuruyor, geliştiriyor. Bu, onlarda bir sevgi doğuruyor ve sizden kopmuyorlar. Sürekli eleştiren tipler de var maalesef. Gençleri eleştiriler, toplumu eleştirirler, siyasetçileri eleştirirler ama sadece tenkit ederler. Faydalı hiçbir şey söylemezler. Vicdansız, insafsız olmamak lazım. Elbette gençlerin de hataları olabilir, ben gençliği çok seviyorum, daha iyi olacağına da inanıyorum. Türkiye’nin geleceğinde onların imzası olacak. Her anlamda ve her alanda. Bilimde, sanatta, edebiyatta, eğitimde onların imzası parlayacak. O kadar vakıf kuruluyor. Bu vakıfların hepsinin gençlik grupları var. Gençler okumalar yapıyorlar. Duyuyorum Safahat okumaları yapıyorlar, Mehmed Âkif okumaları yapıyorlar, Necip Fazıl kitapları, Sezai Karakoç kitapları… Ayrıca sinema okumaları… Bunları görüyorum ve bizim de düzenlediğimiz toplantılara da geliyorlar, hoşlarına gidiyor. Konuşmacılara soru soruyorlar, aktif olarak bu kültürel faaliyetlerin içinde yer alıyorlar. Ama daha çok genci kazanalım. Gençliğin yüzde otuzu böyleyse, o yüzde otuzu ilk etapta yüzde elliye çıkaralım, daha sonra yüzde yetmişe ulaştıralım. Hatta yüzde yüz olsun. Biz bunları böyle yetiştirmezsek Allah korusun bu gençlik gezi gençliği olur. Anarşist olur, teröre bulaşır. Dağa çıkanları da gördük geçmişte. Şimdi azaldı Allah’a şükür. Bu gençliğin ıslah olabilmesi, tam manasıyla istediğimiz gibi yaşayabilmesi için onlara sevgi göstermeliyiz. Onları kazanabilmek için ilgimizi eksik etmememiz lâzım. Bu anlamda güzel çalışmalar yapılıyor. Vakıflar, dernekler, STK’lar… Hatta bence sizin siteniz gibi faydalı siteler de bu alanda öncü rol oynuyorlar. İnşallah daha iyi olacak.

 *Mihrabad Yayınları’nın yayın yönetmenisiniz. Yayıncı ve yazar olmanın zorlukları ya da kolaylıkları nelerdir? Yazar olmanın yayıncılığa etkileri nelerdir?

-Ben, eskiden beri sadece kitap yazan, yazmaya çalışan birisiydim. Daha önce Kubbealtı Vakfı’nda kitaplar neşrettik, yayıncılık da yaptık. Ama asıl Mihrabad Yayınları kurulduktan sonra bu işin tam içine girdik. Bir taraftan kendi kitaplarımız farklı yayınevlerinde ya da burada yayınlanıyor. İstiklalden İstikbale çıktı meselâ Mihrabad Yayınları’ndan. Öte yandan farklı yazarların, Gürbüz Azak, Üstün İnanç, Durali Yılmaz, Ebubekir Eroğlu, Nurettin Taşkesen, Burhan Başaran ve Ahmet Maraşlı gibi yazarlarımızın kitaplarını da yayına hazırlıyoruz. Yayıncılık bana göre son zamanlarda çok büyük bir gelişme gösteriyor. Böyle konuşunca birçok kişi şöyle diyor: “Sen de hep iyimsersin be kardeşim, sürekli olumlu düşünüyorsun, hiç böyle menfi şeyleri görmüyorsun ki…”. Ama görmek istesem bile göremem ki! 1980’li yılları biliyorum, Ankara’da ve İstanbul’da sadece iki kitap fuarı düzenleniyordu, şu anda Türkiye’nin hemen her şehrinde kitap fuarları düzenleniyor. Neredeyse ilçelerde yahut kasabalarda bile kitap fuarları kuruluyor. Dünyada en çok kitap okunan 11. ülke olmuşuz istatistiklere göre. Bunlar elbette sevindiricidir. Dolayısıyla hiç umutsuz olmaya gerek yok. Yayın dünyasında da çok güzel gelişmeler var. Mihrabad gibi yeni kurulan yayınevleri var ve bunların pek çok eseri gün ışığına çıkıyor. Ben bunu özellikle vurgulamak istiyorum.

*Yani fuarlar, yayınevlerinin çoğalması size göre gelişmişliğin göstergesi midir? Biraz da Yayın Yönetmeni olduğunuz Mihrabad Yayınları’ndan bahseder misiniz?

-Elbette, niçin olmasın. Türkiye’de aslında müspet manada bir aydınlanma var, çok güzel kitaplar yayınlanıyor. Çok değerli yazarlarımız ortaya çıktı. Gençler çok iyi yetişiyorlar. İşte bunu görüyoruz fuarlarda, o bereketi bizzat görüp hamdediyoruz. Bakıyorsunuz pek çok yazar katılıyor fuarlara, imza günleri düzenleniyor, sohbetler yapılıyor. Mihrabad Yayınları da 29 Mayıs 2016 tarihinde kuruldu. O günden bu yana pek çok kitap neşredildi. Yayınlamaya da devam ediyor. Ben yazarlarla yayıncılar arasında sağlıklı diyaloglar kurulabileceğine inanıyorum. Sonuçta ikisi de birbirine muhtaç; yazar kitabını kendisi yayınlayamaz, bir yayınevinden çıkartmak mecburiyetinde, yayınevi de elbette yazar olmadan yayıncılığı sürdüremez. Sonuçta güzel bir iş birliğiyle çok güzel işler yapılabilir. Nitekim yapılıyor da. İlimde, sanatta, kültürde, felsefede, tasavvufta ve birçok alanda hakikaten seçkin eserler ortaya çıkıyor. Ben bu bereketi rahatlıkla görüyorum. Ve Cağaloğlu’nda olmamız hasebiyle, buradan Türkiye’ye baktığımızda Bâbıâli, yayıncılıkla, kültürle, kitaplarla âdeta bütün Türkiye’yi besliyor. Dolayısıyla çalışmaya devam ediyoruz. Cenabı Allah aşkımızı şevkimizi azaltmasın, daima arttırsın. Ve hayırlı hizmetler yapmaya devam edelim. Mihrabad Yayınları’nın gelecekte, kültür yayıncılığı alanında iyi bir yere geleceğine inanıyorum. Çok yönlü eserlerle hizmet ediyoruz. Ama bir çalışmayı özellikle vurgulamak istiyorum. Çünkü o bana göre kültür tarihimiz açısından da son derece değerli bir kazanım oldu. Oku mecmuasının seçme yazılarını bir ciltte topladık. Oku mecmuası 1961’le 1980 yılları arasında yayınlanmış bir dergi. Ancak unutulmuş bir dergiydi. Kimsenin bilmediği bir mecmua. Hâlbuki bugün meşhur olan birçok isim, orada yazmışlar. Hayrettin Karaman’dan Vehbi Vakkasoğlu’na kadar pek çok yazar, şair Ali Ulvi Kurucu ve başkaları orada yazmışlar. Mecmuanın seçme yazılarından oluşan cildi gün ışığına çıkarıp yayınladıktan sonra, Milli Türk Talebe Birliği’nde (MTTB) bir toplantı düzenledik. O da çok güzel oldu. Kısacası Mihrabad, değerlerimizi ortaya çıkarma adına yapılan bu güzel yayın faaliyetlerinin içinde olmaya devam edecektir inşallah.

*Bu güzel söyleşi için teşekkür ederim.

-Estağfirullah, sayenizde oldu. Ben de size teşekkür ederim.

Safiye Erol’a Dair

 Sosyal bir hayatı seven Safiye Erol bir ara CHP meclisi azalığı da yapar. 1961-1964 yılları arasında ise Üsküdar İmar ve Kültür Derneği’nde çalışır. Türkiye Kadınlar Dayanışma Birliği mensubu olarak Milletlerarası Kadınlar Konseyi’ne üye olur ve 1960 yılında Ankara’da yapılan toplantıya Türkiye temsilcisi olarak iştirak eder. Bu arada başta Bursa ve Edirne olmak üzere çeşitli şehirlere …

Safiye Erol’a Dair Read More »